Rock ‘n Rollen met verf | MUZE / AVROTROS

Jurkjes van papier. Gordijnstoffen met psychedelische prints. Maar ook posters van The Beatles, platenhoezen en nog nooit eerder vertoonde stofdessins van Andy Warhol. De expositie Pop Art – Fabrics & Fashion | van Warhol tot Westwood in het Textielmuseum in Tilburg neemt je mee langs meer dan 200 hoogtepunten uit de Pop Art periode. 

Europa 1956. Er hangt verandering in de lucht. De stemming is optimistisch. Jonge mensen hebben voor het eerst wat meer geld te besteden en gebruiken dat om zich af te zetten tegen oudere generaties. Ze laten hun haar groeien en beginnen zich anders te kleden. Inspiratie halen ze uit de rock-‘n-roll cultuur die in muziek en beeld komt overwaaien uit Amerika. Ook kunstenaars laten zich door deze nieuwe jeugdcultuur inspireren. Ze gebruiken de kleurrijke beeldtaal van advertenties, logo’s en strips en plaatsen de beelden in een nieuwe context: gordijnstoffen met levensgroot opgeblazen details uit strips, collages van nieuwsfoto’s en kleurrijke zeefdrukken van beroemdheden zoals Marilyn Monroe. Pop Art is geboren.

“De Pop Art periode was een enorm enerverende tijd. De jeugd bevocht nieuwe vrijheden en iedereen werd door iedereen beïnvloed. Dit leverde heel interessante kruisbestuivingen op tussen kunst, mode, muziek en design,” vertelt Caroline Boot, conservator van het Textielmuseum Tilburg. “Popidolen bepaalden de mode, kunstenaars decoreerden huizen met hun interieurstoffen en grafisch ontwerpers gebruikten T-shirts als hun canvas.”

Een belangrijk idee van Pop Art was dat iedereen het zich moest kunnen veroorloven. Technieken als collage en zeefdruk maakten snel en veel produceren mogelijk. Goedkope materialen zoals plastic en katoen waren populair, net als bijvoorbeeld papier. Een mooi voorbeeld hiervan is de in Tilburg opgestelde papieren jurk Mystic Eye van grafisch ontwerper Harry Gordon, met als print het uitvergrote oog van Audrey Hepburn. “De kwaliteit van de gebruikte materialen was er niet naar om het eeuwig te bewaren. Dit verklaart mogelijk waarom niet iedereen weet dat kunstenaars als Andy Warhol en Roy Lichtenstein naast schilderijen bijvoorbeeld ook stoffen en gebruiksvoorwerpen illustreerden. Dat werk heeft veelal de tand des tijds niet doorstaan,” verklaart Boot. De recentelijk herontdekte dessins van Warhol zijn dan ook heel bijzonder. “De stoffen lagen opgeslagen in dozen in het Warhol museum in Pittsburgh. Wij zijn de eerste die ze laten zien aan het publiek. Een primeur!” aldus Boot.

De hoogtijdagen van Pop Art liggen in de jaren zestig. De stroming heeft echter ook veel invloed op het ontstaan van punk halverwege de jaren zeventig. Dat is te zien in het werk van grafisch ontwerp-duo John Dove en Molly White. Zij bedrukken T-shirts met foto’s van artiesten als David Bowie en verkopen die in hun winkel op de Kings Road in London. Ook Vivienne Westwood en Malcolm McLaren hebben daar een winkel. Deze hangt vol zelfgemaakte kleding, waaronder hun beroemde T-shirt met foto van koningin Elisabeth met een veiligheidsspeld door haar neus. Punk luidt ook het einde in van Pop Art. De samenleving verhardt, de protesten worden grimmiger en het kleurrijke Pop Art verliest langzaam terrein.

Er is in Tilburg meer te zien dan alleen textiel en mode. Boot: “Er zijn posters en platenhoezen, maar ook meubels, gebruiksvoorwerpen en filmpjes uit die tijd. We proberen daarmee een compleet tijdsbeeld te schetsen. Van de heftige protestmarsen uit de jaren zestig tot de giechelende meisjes bij de eerste rock-‘n-roll concerten.”

De tentoonstelling ‘Pop Art – Fabrics & Fashion | van Warhol tot Westwood’ was tot en met 20 november 2016 te zien in het Textielmuseum in Tilburg.